ทุกวันที่ 14 กันยายน ของทุกปี  ในปฏิทินพิธีกรรมของชาวคริสต์คาทอลิก ฉลองวันเทิดทูนไม้กางเขน (The Exaltation of the Cross หรือ Triumph of the Cross)

ประวัติความเป็นมา รำลึกถึงเหตุการณ์ในศตวรรษที่ 4 เมื่อนักบุญเฮเลนา (พระมารดาของจักรพรรดิคอน สแตนตินมหาราช) เสด็จไปยังกรุงเยรูซาเล็ม และได้ค้นพบไม้กางเขนแท้ของพระคริสต์

มีการสร้างและทำพิธีเสกมหาวิหารพระคูหาศักดิ์สิทธิ์ (Church of the Holy Sepulchre) ณ กรุงเยรูซาเล็ม เมื่อวันที่ 13-14 กันยายน ค.ศ. 335 และนำไม้กางเขนแท้ออกมาให้สัตบุรุษได้แสดงความเคารพเทิดทูน

ต่อมารำลึกถึงเหตุการณ์ที่จักรพรรดิเฮราคลิอุส จักรวรรดิไบแซนไทน์  ได้กอบกู้ไม้กางเขนแท้กลับคืนมาจา กชาวเปอร์เซียในศตวรรษที่ 7 ค.ศ. 629-630

ความหมายของไม้กางเขน
ไม้กางเขน
เป็นสัญลักษณ์ของศาสนาคริสต์ ซึ่งเปลี่ยนสถานะจากเครื่องมือประหารชีวิตในยุคโรมัน มาเป็นเครื่องหมายแห่งชัยชนะและความรอด

ความรักและการเสียสละ สะท้อนถึงความรักของพระเจ้า ที่ทรงยอมสละพระเยซูคริสต์ พระบุตรองค์เดียว ให้มารับโทษแทนมนุษย์ เพื่อไถ่บาปและคืนดีระหว่างมนุษย์กับพระเจ้า

ชัยชนะเหนือบาปและความตาย การสิ้นพระชนม์และการกลับคืนพระชนมชีพของพระคริสต์ ทำให้ไม้ก างเขนกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะเหนือความตาย ฝ่ายวิญญาณ และอำนาจของความชั่วร้าย


ธรรมเนียม การมีไม้กางเขนในวัด  บ้าน  โรงเรียน การสวมใส่ติดตัว  เพื่อเป็นเครื่องเตือนถึงความเชื่อ การคุ้มครอง และการแสดงตัวตน  ในพระคริสต์

-ในวัด มีไม้กางเขนเหนือหรือบนพระแท่น  เพื่อเตือนใจว่าพิธีบูชาขอบพระคุณเชื่อมโยงกับบูชาบนเขากัลวารีโอ

-ยอดอาคารหรือหอระฆัง เพื่อประกาศว่าสถานที่นี้อุทิศแด่พระเจ้า  นำทางฝ่ายจิตวิญญาณ


-การแห่ ใช้กางเขนนำหน้าขบวนในพิธีกรรม  สื่อถึงการมีพระคริสต์ทรงนำทางประชากรของพระองค์

-ในบ้าน   มีกางเขนเหนือประตูบ้าน  บริเวณทางเข้า เพื่อขอพระพรและการปกป้องคุ้มครอง เป็นสัญลักษณ์เตือนใจให้สมาชิกในบ้านดำเนินชีวิตด้วยความรัก การเสียสละ และการให้อภัยตามแบบอย่างพระคริสต์

-ในสถานศึกษา และโรงพยาบาล   เพื่อย้ำเตือนพันธกิจด้านการศึกษา  ที่ต้องควบคู่คุณธรรม  และคำสอนของพระเยซู
โรงพยาบาล  เพื่อมอบความหวัง  สันติสุข  และปลอบประโลมใจแก่ผู้ป่วย และครอบครัวในยามเผชิญความทุกข์ยาก

-สร้อยคอหรือสายประคำ เป็นการประกาศความเชื่อ เตือนใจตน  และเป็น “สิ่งคล้ายศีล” เครื่องหมายนำพระพรและการปกป้องจากพระเจ้า รู้สึกถึงการประทับอยู่ของพระองค์